115. Zaterdag 18 april 2026 presenteerde Roots aan de Zaan het neusje van de zalm voor liefhebbers van Ierse traditionele muziek: The Friel Sisters.
Uit het Schotse Glasgow komen de zussen Anna, Sheila en Clare Friel – maar met familie diep geworteld in het Ierse Donegal, net als hun muziek, vertolkt op viool, fluit, uilleann pipes en gitaar. Bindende factor is de zang zoals alleen zussen dat samen lijken te kunnen. Violiste Clare Friel is inmiddels toegetreden tot de welbekende Ierse traditionele groep Altan.
Altan’s boegbeeld Mairéad Ní Mhaonaigh zei over de zussen Friel: “The Friel Sisters’ music cannot be held back; it is what comes natural to them. They breathe music, they live music, they love music. Traditional Irish music is in a richer place for having these young genuine people carry it on to future generations”.
The Friel Sisters hebben al wereldwijd opgetreden, waaronder alweer bijna tien jaar geleden bij Roots aan de Zaan. Ze deden gastoptredens met acts als The Chieftains, Cherish the Ladies, Solas en Fidil. Hun titelloze debuutalbum stamt uit 2013; hun derde plaat Northern Sky kwam eind 2024 uit. De drie zussen worden bijgestaan door gitarist Marty Barry en multi-instrumentalist Cathal Ó Curráin.
beeldmateriaal
terugblik
Onverwacht werd dit een emotioneel beladen optreden. In de thuishaven van The Friel Sisters in Donegal stierf de maandag ervoor op 73-jarige leeftijd Moya Brennan, de voorvrouw van Clannad – overigens logischerwijze altijd een flinke maat te groot voor Roots aan de Zaan om zelfs maar te overwegen. Voor velen een icoon, maar voor Anna, Sheila en Clare Friel (de Brennan- en Frielfamilies waren zo goed als buren) zowel een soort beschermvrouw als een moederfiguur, en Clare was inmiddels al jarenlang onderdeel van Moya’s post-Clannad band.
De uitvaart van Moya was de dag voor ons concert. Anna zou oorspronkelijk apart vanuit Glasgow naar Nederland vliegen, maar de plannen veranderden nu drastisch, en ze ging huiswaarts naar Donegal voor de uitvaart waar logischerwijs aardig wat muzikanten de laatste eer bewezen, waaronder het complete U2. Zoals te verwachten viel eindigde dit alles in een levendige sessie waaraan ook Anna, Sheila en Clare deelnamen. Ze gingen die nacht om 01:30 naar bed en stonden drie uur later weer op, teneinde vanuit Donegal naar Dublin te rijden voor de vlucht naar Schiphol voor dat ene enkele optreden bij Roots aan de Zaan. Hadden ze overwogen om te cancellen? Nee, zeiden ze, ook omdat Moya hen altijd inprentte dat “the show must go on”.
En ja, wel was ik wat nerveus. De vlucht zou om 13:45 arriveren, slechts zes uur voor aanvang van het concert. Dan kan er echt nogal wat misgaan, zelfs een uur vertraging gooit roet in alle planning. Maar wat bleek, het vliegtuig landde zelfs wat eerder, en hoewel de bagage (met instrumenten – ook een risico) even op zich liet wachten, liep het gezelschap redelijk op tijd door de deuren van Arrivals 2, waar ik hen verwelkomde. Gelukkig gaan er plenty treinen onze kant op – al snel waren zij onder dak in het Easyhotel naast NS station Zaandam, en kon ik nog even snel naar huis. Om 16:30 pikte ik hen weer op in de lobby en togen we in de auto’s van lichtman Piet Jetses en invallende presentator Dick Tersteeg naar de Wormerveerse Vermaning waar geluidsman Erik al klaar was met de opbouw … en zo liep alles volledig volgens planning, terwijl er zoveel mis had kunnen gaan met zo’n toch best krap geplande vlucht.
Lichtman Piet doubleert geregeld als nasi/bami-man, en met Renate’s deels vega gehaktballen volgde er na de soundcheck een voedzame Oosterse maaltijd (waarbij ik in vervolg eraan moet denken dat als er atjar over is, de pot – eenmaal terug in de tas – weer goed moet sluiten: het eruit gesijpelde vocht ruïneerde zowel mijn tas als de overgebleven Friel Sisters posters, zo bleek bij thuiskomst. Nou ja, dat concert was toen toch al voorbij). Tijdens het diner kwam er een soort van anti-ontlading van de trieste dag ervoor door middel van een slepend geval van Slappe Lach waar vooral Cathal ó Curráin, deze avond voornamelijk de bouzouki bespelend, zowat niet meer uitkwam, maar ook Clare kwam hierdoor zowat niet aan haar nasi toe.
Nog tijdens het eten kwamen de eerste bezoekers al binnen; ik schrok van de tijd, door de relatief late opstart was het al een stuk later dan gedacht. Snel alles op orde gemaakt. We waren licht gemankeerd daar Edvard nog steeds uitgeschakeld is (hij stuurt u zijn groeten; Dick Tersteeg fungeert gelukkig al enige tijd als stand-in), Renate moest werken, en Moon er bij uitzondering ook niet was vanwege haar Jan Pasveer Concours evenement in Zaandam – maar Piet’s echtgenote Joke viel gelukkig capabel in en zo stroomde gaandeweg de zaal best wel aardig vol.
Het was niet uitverkocht, maar ‘best druk’ terwijl dit concert een maand eerder nog een probleemkindje was qua kaartverkoop. Dat zijn tegenwoordig eigenlijk vrijwel alle concerten van tevoren, maar uiteindelijk lijkt het in de meeste gevallen goed te komen; het lijkt nu eenmaal een feit te zijn dat men, uitzonderingen daargelaten, niet heel ver van tevoren meer kaarten bestelt (hoe prettig voor onze gemoedsrust dat ook zou zijn).
Het was bijna tien jaar geleden dat The Friel Sisters bij Roots aan de Zaan debuteerden, toen nog in De Kleine Waarheid op 5 juni 2016. Ze waren toen laat, en we begonnen ons destijds in de namiddag al zorgen te maken – tot ze belden: ze stonden voor de zaal, zeiden ze, maar dit bleek (na wat rondjes te hebben gereden door de Zaandamse woonwijk Het Kalf) een woonhuis te zijn: of dit klopte? Wat bleek, ze hadden het adres van de zaal en de B&B verwisseld, hetgeen – zelfs nu nog – leidde tot veel hilariteit.
De soms wat chaotische, bijna nog meiden van toen waren nu vrouwen geworden; het blozende jongste zusje destijds, violiste Clare, was nu de facto bandleider (en toegetreden tot zowel Altan als Moya Brennan’s band), en er was nu extra rugdekking door Cathal ó Curráin (vnl. bouzouki/zang) en Marty Barry (gitaar/zang). Vanaf het begin spatte de energie eraf met opener Young Tom Ennis. Gas terug werd er genomen bij het reflectieve Sheephaven Bay waarbij de zussen, op gitaar en bouzouki begeleid door de twee heren, enkel zongen: ze braken gedrieën zowat tegelijkertijd aan het eind van dit lied; even waren er duidelijk tranen bij hen, en ik had met ze te doen. Lach en traan liggen dicht bij elkaar en ze herpakten zich razendsnel, met een combi van songs (ook Cathal en Marty deden er eentje, als duo) en jigs & reels, de zussen elk excellerend op fluit (Anna), uileann pipes (Sheila) en viool (Clare) alsmede hemelse zang (allen).
Regelmatige bezoeker Martin Tijdgat had me al eerder een bericht gestuurd of het oké was als hij wat zou zeggen over datgene wat dit concert toch een beetje omringde: het overlijden van de stem van Clannad. Na de pauze was het niet Dick, maar Martin die even het woord nam, zowaar eindigend met een minuut stilte voor Moyra – en de spreekwoordelijke speld kon men horen vallen. Een mooi moment. Dick nam daarna het woord en vertelde een en ander over het volgende concert waarna Clare, Anna, Sheila, Cathan en Marty het podium weer beklommen voor een bruisende tweede helft.
Reacties waren uiterst lovend voorzover wij konden inschatten, en na een nazit die langer duurde dan verwacht (gezien logische vermoeidheid) was het tijd huis- en hotelwaarts te keren: we eindigden met welgemeende omhelzingen alom. Toen ze rond middernacht terug in het hotel waren hadden ze maar heel kort rust, want zondagochtend 05:30 stapten ze in de trein naar Schiphol teneinde terug te vliegen naar Ierland: ze waren al met al dan zo’n achttien uur op Nederlandse bodem geweest enkel voor dit ene concert.
Wat ik niet heb gevraagd is wat ze gedaan zouden hebben als Moya’s uitvaart niet die vrijdag, maar zaterdag was geweest. Ik zou het begrepen hebben als ze gecanceld hadden. Aan de andere kant had Moya hen ooit ingeprent: the show must go on. En dat deed het ook. Eentje om in te lijsten.
En wie had dat gedacht? Clare mag dan teruggaan als lid van Altan, maar Anna en Sheila (tweelingen) gaan huiswaarts voor hun werk: als tandartsen.
