114. Zaterdag 14 maart 2026 stond Sam Lee op het Roots aan de Zaan-podium. De voor een Mercury Prize genomineerde folkzanger, schrijver, song collector, auteur, presentator én activist Sam Lee speelt de laatste jaren een unieke rol in de Britse folkmuziek, een genre dat hij opschudde door grenzen te doorbreken tussen traditionele en hedendaagse muziek. Met zijn in maart 2024 verschenen, door critici geprezen en door tijdschift MOJO als Album Of The Month gekozen Songdreaming heeft hij een meeslepend en pakkend album uitgebracht dat zijn werk naar een nog hoger niveau tilt. The Guardian gaf het een verdiende vijfsterrenrecensie.
“Ambitious, eclectic but, ultimately, dedicated to the enduring passions that resonate through this treasure trove of great songs” – Uncut
Sam’s reis begon met zijn baanbrekende debuutalbum Ground Of Its Own in 2012, waarop hij oude nummers op dramatische wijze herwerkte met een unieke mix van traditionele en hedendaagse klanken. Dit album markeerde Sam’s onmiddellijke impact op de Britse folk. Daarna verschenen The Fade in Time (2015) en Old Wow (2020). Het meest recente, door Bernard Butler geproduceerde album Songdreaming markeert een nieuwe gedurfde stap in zijn carrière.
In 2021 bracht Sam bovendien zijn debuutroman The Nightingale, Notes on a Songbird uit, waarin hij het epische verhaal vertelt van deze ernstig bedreigde vogel en zijn plaats in cultuur, folklore, muziek en literatuur door de millennia heen.
beeldmateriaal
terugblik
Een ‘force of nature’ zoals de Britten dat zeggen. Niet dat Sam Lee luid of vervelend aanwezig is; integendeel, maar The Observer noemde zijn meest recente album Songdreaming “a dazzling fusion of nature and song”, en dat slaat de spijker wel op de kop. Gebruik makend van drone (nee, niet die) en soundscapes, soms grenzen opzoekend, en gezegend met een prachtige stem, is Sam uitgegroeid tot een volstrekt unieke figuur in de Engelse folkscene van de laatste tien jaar.
De kaartverkoop was vantevoren tergend traag en ik heb er serieus twee maanden eerder over zitten dubben de boekingsagent te contacten over het in vredesnaam maar cancellen hiervan: dit omdat de WeTicket kaartverkoop gewoon tijdenlang op een wel heel schamele 9 bleef steken (buiten de sowieso aanwezige deluxe donateurs zaten we dan constant op ongeveer 25 bezoekers. Dat kán niet).
Plots ging het echter lopen, en Sophie Janna’s welkome en zelfs vurige pleidooi voor dit concert toen zij de vorige keer bij ons optrad, heeft wellicht ook wat mensen over de streep getrokken. Verder gooide ik er voor de eerste keer in heel lange tijd een Facebook advertentie tegenaan, en dat zal toch enig effect hebben gehad op de zichtbaarheid. Maar goed: plots ging het lopen, en wel met een behoorlijk aantal mensen die geen vast(ig)e bezoekers waren. In de laatste maand kwam er zowat elke dag wel een reservering binnen: de 25 bezoekers van eind januari werden er uiteindelijk 110, en het werd nog behoorlijk druk aan de bar in de pauze. Echt, een zucht van verlichting.
Het tijdsraam was kort op de dag zelf. Sam en consorten zouden pas de dag van het concert om 13:10 op Schiphol aankomen – met Easyjet. Dat is vragen om problemen (althans, ik heb me ooit voorgenomen nooit meer Easyjet te vliegen!), maar goddank viel alles mee, en was de meest vervelende vertraging die bij de paspoortcontrole, want tsja, Brexit: een kleine meerderheid der Britten koos er destijds voor, het zich moeilijk te maken.
(lichtman Piet staat op ladder, niet op Sam)
Wat opviel toen ik hem en zijn twee medemuzikanten (na een uur wortel schieten) ontmoette op Schiphol, was dat Sam Lee er ook een beetje uitzag als eerdergenoemde force of nature: uit de klei getrokken is dan echt niet het juiste woord, maar zichtbaar is dat de man zijn dagen niet slijt op, laten we zeggen, kantoor – maar ook daadwerkelijk écht zingt met zijn zo geliefde nachtegalen. Een gezonde buitenman, met een wat verweerde jas, die niets om uiterlijk vertoon geeft, maar tegelijk op en top gentleman. Na ingecheckt te zijn in het Easyhotel in Zaandam en zij – hongerig – snel wat gingen eten, spraken we later die middag weer af, om verdeeld over de auto’s van Piet en Moon richting Wormerveerse Vermaning te gaan, al met al slechts met een klein halfuur vertraging op vantevoren opgesteld schema: dat had echt erger kunnen zijn – ik zat echt een beetje in over die relatief late vlucht.
Uiteraard zijn deze muzikanten vegetarisch, dus ditmaal was het Moon die zorgde voor een uitstekende Mexicaanse bonensoep … en als dat die nacht gevolg had, dan was dat niet erg, want de drie muzikanten hadden eenpersoonskamers! Ze namen flink de tijd voor soundcheck, waarbij zowel de keyboard van Richard Dimbleby als de Fender gitaarversterker van Zak Hobbs niet uit eigen koker kwamen, maar geleend waren – met dank aan verhuurder Artist on the Road voor de (niet in de directe regio te vinden, specifieke) amp, en pianist Ruud Luttikhuizen, een kennis van onze Piet, voor het ter beschikking stellen van zijn electrische piano.
De eerdergenoemde Sophie Janna – de blonde helft van The Lasses – had een verkeerde afslag genomen en kwam twee minuten voor aanvang gehaast binnenrollen. De vorige keer stond zij (met Lewin onder de noemer Songs & Stories) op ons podium; nu kocht ze kort voor het concert zelf een kaartje. Ik mailde haar toen met de vraag: zal ik checken of er plek is om iets met Sam op het podium te doen? Ja natuurlijk, antwoordde ze, mits hij wil natuurlijk! – waarop Sam mij weer appte met een enthousiast “hurrah I love Sophie! This is wonderful news x” – alleen, er was nul ruimte iets te oefenen. Als er iets zou gebeuren, zou het impulsief geïmproviseerd zijn. En zeker niet in de helft voor de pauze.
Die betoverend mooi was. Toegankelijk voor meeklappubliek? Nee. Maar de goede verstaander vond dit fantastisch. Een bezoeker vergeleek in de pauze de intensiteit van Sam Lee met die van een Jacques Brel, maar dan zonder het zweet en de sigaretten. De begeleiding van Richard Dimbleby en Zak Hobbs was perfect subtiel, en soms nam Sam zelf de shruti box ter hand, dat een hypnotiserend dronegeluid produceert: iets wat zijn stem soms ook doet. En plots klonk zelfs de nachtegaal, letterlijk, tijdens het wonderschone The Tan Yard Slide.
In de pauze – het was gewoon echt vol in de foyer – vonden, uiteindelijk, Sam en Sophie elkaar, en ter plekke, terwijl het publiek grotendeels alweer terug in de zaal was voor de tweede helft, namen ze Richard & Mimi Farina’s Children Of Darkness even snel door. En daamee begonnen beiden – niet op, maar voor het podium – de tweede set, acapella. Foutloos, nee, want echt ter plekke geïmproviseerd. Mooi? Absoluut.
Waarna Zak en Richard weer het (door de absente Edvard de Groot een jaar geleden uit eigen zak gedoneerd) podium opklommen, en we verder gingen met prachtige vertolkingen, waarvan zeker Meeting is a Pleasant Place genoemd moet worden. Een recent huwelijksaanzoek van een in de zaal aanwezig stel werd destijds bijgeluisterd door dit nummer, en nu dan zong Sam het dan live voor hen – May the sun warm gently on your face / The wind blow from behind / The ground be soft in her embrace / And all you meet be kind – en de zaal smolt. Het aloude John Barleycorn kreeg een heel nieuw jasje, en Sam kwam in de vorm van Sweet Girl McRee met het bewijs dat er nog steeds een schat aan onbekend maar traditioneel materiaal kan zijn: hij leerde, in zijn rol van song collector, dit lied van een stokoude zigeunervrouw.
Het was niet bepaald het langste Roots aan de Zaan concert ooit, wel een zeer intens concert dat, voorzover wij konden inschatten, het publiek zeer tevreden huiswaarts deed keren.
En dan was er nog een PS, toen ik eenmaal thuis was rond middernacht. Toen ik relatief kort vantevoren de namen doorkreeg van de twee begeleiders, deed de naam Zachary Hobbs een bel rinkelen. Ik googlede die naam en kwam op een Amerikaanse acteur uit: dat zal een ander zijn geweest. Ik zocht ook nog op die naam in combinatie met Sam Lee, maar vond niets: wat bleek, normaal is Louis Campbell zijn gitarist, die nota bene afgelopen december bij ons Martin Simpson begeleidde. Het zal wel, dacht ik. Op het podium introduceerde Sam zijn gitarist niet als Zachary, maar als Zak Hobbs, en weer dacht ik: hè? Waarom ken ik die naam?
Eenmaal thuis googlede ik op Zak Hobbs. Wat blijkt? Zak is de kleinzoon van Richard & Linda Thompson, te horen op het Thompson Family album, recent lid geweest van de touring band van “opa” Richard, en – en daar kende ik de naam vooral van – soms genoemd op Facebook door trotse “oma” Linda Thompson. Hadden we tóch eens een authentieke Thompson (al heet hij Hobbs) op ons podium. En ja, de man speelt fraai gitaar: logisch.
